Miesiąc listopad kojarzy mi się przede wszystkim z uroczystością Wszystkich Świętych, Dniem Zadusznym, z wypominkami za dusze zmarłych, Świętem Niepodległości Polski, Orlętami Przemyskimi i Lwowskimi, końcem roku liturgicznego itd. A więc generalnie z czymś, co przeszło, upłynęło, skończyło się bezpowrotnie, przeminęło w czasie. Ale czy tak jest naprawdę? Miesiąc listopad rozpoczyna się uroczystością Wszystkich Świętych. Świętem ludzi, których Kościół uznał świętymi bo swoją wiarą, heroicznością cnót za życia, a także w wielu przypadkach męczeństwem, dali świadectwo przynależności do wiary Jezusa Chrystusa - Syna Bożego, który przez swoje męczeństwo, śmierć i zmartwychwstanie dał zbawionym życie wieczne. To ludzie, którzy żyli przed nami, a niejednokrotnie nawet wśród nas. Zewnętrznie przeminęli, lecz pozostali nie tylko w naszej pamięci, w naszych sercach. Oto w Składzie Apostolskim - credo (381 r. Konstantynopol - II Sobór Powszechny), przy końcu tej modlitwy wypowiadamy słowa: "... wierzę w... Świętych obcowanie...". Święci spośród zmarłych wyróżniają się tym, że czcimy ich powszechnie, a u Boga za ich pośrednictwem możemy wypraszać dla nas, tu na ziemi potrzebne łaski. A jedną z form takiej wypraszającej modlitwy jest Litania do Wszystkich Świętych.
Samo słowo "litania" pochodzi od słowa greckiego "litaneia" i łacińskiego "litania", co oznacza: błagalną prośbę, błagalne wzywanie. To właśnie pierwsi chrześcijanie we wrogim sobie państwie rzymskim, otoczeni wojującym pogaństwem, broniąc się przed jego agresywną i demoniczną siłą, żarliwie błagali o pomoc najpierw samego Chrystusa, potem aniołów, wreszcie świętych męczenników. I z takiego to układu wezwań, stopniowo powstawała Litania do Wszystkich Świętych, która jak wskazują badania nad jej rozwojem istniała już w I w. O jej dawnym pochodzeniu świadczy kolejność męczenników, których poczynając od owego pierwszego wieku uczczono właśnie w Rzymie. Poszczególne wezwania składały się z dwóch części: imienia czy tytułu wzywanej osoby lub osób, które się zmieniały, i prośby, która pozostawała niezmienna. Najpierw więc wzywano całe grupy świętych, ich kolejność była ułożona według kryterium chronologicznego: aniołowie i archaniołowie, patriarchowie i prorocy, apostołowie i uczniowie Pańscy, męczennicy. W miarę jak katalog świętych się zwiększał przybywały grupy "nowych" świętych: wyznawcy, zakonnicy, pustelnicy i dziewice. Upłynęło wiele czasu, bo aż 5 wieków, zanim przy końcu VI w., za papieża Grzegorza Wielkiego (590-604), w wyniku ostatecznej redakcji Litania uzyskała postać oficjalną. Litania ta jest najstarszą litanią i zarazem pierwowzorem dla wszystkich pozostałych, powstających w czasach późniejszych.
Litanię do Wszystkich Świętych tworzą następujące składniki kompozycyjne: wstęp - apel do Trójcy Świętej, głównie do Chrystusa jako pośrednika między Bogiem, a ludźmi; apel o wstawiennictwo do Świętych według kanonicznie ustalonego katalogu Świętych; prośby wyrażone w sposób negatywny; umotywowanie próśb; prośby wyrażone w sposób pozytywny; zakończenie - apel do Chrystusa jako Baranka.
Głębsze spojrzenie na Litanię, to zrozumienie, że głównym jej tematem nie są święci, lecz Chrystus. A prośby o orędownictwo świętych, o ich pomoc, to przygotowanie do próśb zanoszonych wprost do Jezusa, który jest jedynym i prawdziwym Pośrednikiem między Bogiem a ludźmi na ziemi.
W wezwaniach skierowanych do Chrystusa zwracamy się do Niego także jako do Człowieka. Ogólna myśl Litanii skupia się na Jego Osobie Boskiej, na Jego bóstwie, na Chrystusie. Przy wezwaniach dotyczących ziemskiego życia Jezusa, w sposób wręcz historiograficzny wymienia Litania punkty węzłowe życia Jezusa: wcielenie, narodzenie, chrzest, post, Krzyż i mękę, śmierć, pogrzeb, zmartwychwstanie, wniebowstąpienie, zesłanie Ducha Świętego.
Módlmy się zatem częściej tą piękną i prastarą modlitwą, która unaocznia nam szczególnie przejrzyście Świętych obcowanie.
Litania do Wszystkich Świętych nie jest modlitwą "zamkniętą" - do katalogu świętych dochodzą wciąż nowi święci i męczennicy. I choć ulega pewnym zmianom redakcyjnym, pozostaje wciąż tą samą Litanią do Wszystkich Świętych. A nasz Papież Jan Paweł II przez liczne beatyfikacje i kanonizacje pokazuje nam, że świętość nie należy tylko do historii.
Christe, eléison et omnes Sancti - orate pronobis.