Piękno szokujące - klimaty estetyczne wsi w latach 1950-1980, to tytuł wystawy, która od 17 sierpnia br. czynna będzie w Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, w gmachu głównym przy ul. Słowackiego. Eksponaty pochodzą ze zbiorów własnych muzeum, z Muzeum Etnograficznego w Toruniu i kolekcji prywatnych.
Ekspozycja, poprzez aranżacje całych wnętrz mieszkalnych, jak i wybranych fragmentów ich wystroju, wprowadza w klimat lat, w których pomimo zmian społecznych i kulturowych jakie zaszły na polskiej wsi, wciąż zauważalnymi akcentami wnętrz domów wiejskich były „obiekty” związane ze sferą sacrum. Następuje w tych latach nakładanie i wymieszanie estetyki tradycyjnej z nowoczesną, zwaną czasem „postępową”. Pojawiają się we wnętrzach nieznane przedtem sprzęty, które muszą współgrać z dawnymi, czy niekiedy z nimi konkurować.
Wystawa dokumentuje klimaty minione na przykładzie modelowego wnętrza z tamtych lat, oraz pokazuje dwa wybitne przykłady indywidualnej estetyki z naszego regionu. Mamy typowy pokój z lat 50., oraz wnętrza nieżyjących już twórców kujawskich: malarki ze Świątkowic Władysławy Włodarzewskiej i Józefa Brzezińskiego - rzeźbiarza z Rybna. W estetyce tego okresu przeważa „ludowość” typu jarmarcznego, spotykana również w środowiskach małomiasteczkowych. Dla wielu osób zwiedzających wystawę pobyt tutaj będzie sentymentalnym powrotem do czasów dzieciństwa lub młodości, bowiem zgromadzone przedmioty, jakkolwiek naiwne w swym pięknie, niewątpliwie także wzruszą, przywołując wspomnienia i dawno zapomniane obrazy. Można tu zobaczyć odpustowe gipsowe psy, koguty, drewniane zabawki, lalki i dziecięcy wózek. Na jarmarcznych makatach widnieją baletnice, jelenie na rykowisku, łabędzie pływające na stawie, a także popularne przedstawienia religijne. Napisy na makatach: „Boże błogosław tej rodzinie”, czy „Aniele, stróżu mój” świadczą o religijności ich nabywców. Wystawa prezentuje pojawiające się wówczas meble oraz sposoby ich ustawiania. W aranżacji wnętrza, nad zestawionymi razem łóżkami wisi duży religijny obraz przedstawiający Matkę Bożą z Dzieciątkiem i gołębiami. Pokazane są sposoby aranżowania „ołtarzyków domowych”, które sytuowano tradycyjnie na komodach i stolikach, czy później również na półkach i szafach, a nawet na radiach i telewizorach. To bogactwo sztuki dewocyjnej, kierowanej do mieszkańców wsi, było wyrazem swoistej potrzeby obcowania z pięknem, pożądanym jako „sztuka szczęścia”. Poza popularnymi jeszcze oleodrukami, zobaczyć można obrazy w ramach kasetonowych z umieszczonymi w nich gipsowymi figurami, reprodukcje fotograficzne, różne figurki ceramiczne, gipsowe i porcelanowe. Ze sztuki zdobniczej mamy bibułkowe bukiety i girlandy, którymi dekorowano religijne obrazy i rzeźby.
Wystawa prezentuje różnorodność słomianych „pająków” i bogactwo malarstwa papierowego. Jako przykład prezentowane jest malarstwo Władysławy Włodarzewskiej, której twórczość zaliczana jest do kategorii sztuki naiwnej. Interesujące jest też „baśniowe” wnętrze mieszkalne rzeźbiarza Józefa Brzezińskiego z własnoręcznie przez niego wykonanymi meblami, sprzętami i rzeźbami.
Wystawa ukazując klimaty wnętrz mieszkalnych odsłania także prawdę o ludziach, o ich życiu, codzienności, święcie i potrzebie piękna. Pokazuje ich przywiązanie do spraw religijnych i szacunek dla obiektów kultowych. Wystawa czynna będzie do października br.