Archidiecezja Lubelska realizuje projekt „Odrodzenie dziedzictwa: Klasztor Pobernardyński w Lublinie wraz z kościołem pw. Nawrócenia św. Pawła w Lublinie – unikalny produkt turystyki kulturowej w Polsce”. Pod tą rozbudowaną nazwą kryje się kompleksowa renowacja zabytkowego kościoła i klasztoru przy ul. Bernardyńskiej. Ogrom podjętych prac (koszty wyceniono na ponad 34 mln złotych) pozwoli na przywrócenie blasku kompleksowi sakralnemu, którego początki sięgają drugiej połowy XV wieku, a także na adaptację zabytkowej przestrzeni do funkcji wielozadaniowego miejsca kultury. Projekt, realizowany w ramach programu „Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FENIKS) 2021–2027” ma być gotowy do końca 2028 r.

Garść historii

Pobernardyński kościół i klasztor w Lublinie to jedno z najcenniejszych miejsc; perła wśród zabytków i miejsce ważnych wydarzeń w historii Polski. Miasto otrzymało je dzięki franciszkanom, którzy osiedlili się tu w 1460 r. i wznieśli świątynię. Sto lat później, w 1569 r., król Zygmunt August wybrał ją na miejsce dziękczynienia za unię Polski z Litwą. Wkrótce, po pożarze, kościół został odbudowany w stylu renesansu lubelskiego. Bernardyni przez wieki prowadzili w nim intensywną działalność duszpasterską; rozwinęli kult św. Antoniego Padewskiego, który stał się patronem miasta. W czasie zaborów bernardyński kompleks sakralny był areną licznych działań narodowo-patriotycznych, co doprowadziło do kasaty klasztoru. W 1864 r., po czterystu latach obecności, zakonnicy musieli opuścić Lublin. 20 lat później przy zakonnej świątyni utworzono diecezjalną parafię. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Bernardyni bezskutecznie starali się o zwrot własności. Ostatecznie otrzymali działkę przy ul. Willowej w Lublinie, gdzie w 1991 r. powstał nowy klasztor i parafia.

Zakres prac

Półtora wieku temu troskę o materialne dziedzictwo Bernardynów przejęła diecezja lubelska. W tym czasie przeprowadzono wiele prac renowacyjnych, jednak nigdy dotąd na tak ogromną skalę. Pozyskane środki z funduszów unijnych, a także z innych programów, w tym miejskich i wojewódzkich, pozwolą na kompleksową restaurację kościoła i klasztoru. W ciągu najbliższych lat zabytkowa świątynia odzyska pierwotny blask, udostępnione zostaną także krużganki, wirydarz, refektarz, kapitularz oraz część piwnic jako unikatowa trasa podziemna. Wyeksponowane będą odkrycia archeologiczne, w tym fragmenty murów nieznanej wcześniej średniowiecznej wieży, czy XIX-wieczna polichromia z męczeńską śmiercią Jezusa na krzyżu. Powstanie stała ekspozycja z wykorzystaniem najnowszych rozwiązań multimedialnych, a trasa zwiedzania obejmie liczne przestrzenie klasztoru i kościoła. Wygląd zmieni otoczenie, m.in. powstaną ogrody klasztorne i ogrody deszczowe. Równolegle przewidziano doposażenie przestrzeni świątyni na potrzeby koncertów oraz digitalizację wybranych zabytków ruchomych i udostępnienie ich on-line.

Jak mówi Edyta Czarnecka, koordynator projektu, „realizacja przyniesie trwałe efekty w zakresie ochrony dziedzictwa i rozwoju dostępnej oferty kulturalno-edukacyjnej; powstanie nowoczesny, bezpieczny i atrakcyjny dla mieszkańców oraz turystów produkt turystyki kulturowej, wzmacniający znaczenie Lublina i regionu na mapie dziedzictwa i kultury”.