Słowo „Eden” w języku hebrajskim oznacza luksus, przyjemność lub rozkosz, w sumeryjskim natomiast – równinę, step. W Biblii używa się go też jako imię własne (por. 2 Krn 29, 12; 31, 15).

Zwrot „ogród w Edenie”, używany zamiennie ze słowem „Eden”, po raz pierwszy pojawia się w opisie stworzenia i upadku pierwszych ludzi w Księdze Rodzaju (por. 2, 4b-24). Tu określa ogród, w którym Bóg umieścił stworzonego przez siebie człowieka i zlecił mu opiekę nad nim. Owo miejsce symbolizuje stan szczęścia pierwszych ludzi, ich wzajemnej zgody oraz bliskiego związku z Bogiem. Zanim Bóg umieścił tam człowieka, zasadził w Edenie drzewo życia – drzewo poznania dobra i zła związane z przykazaniem danym człowiekowi, by nie spożywał z niego owocu, gdyż to zniszczy mu życie – oraz drzewa rodzące dobre owoce, z których człowiek mógł korzystać według swego upodobania.

Obraz szczęścia ukazują nie tylko dary Boga. Podkreśla je również informacja o bogactwach naturalnych Edenu oraz o wodach rzek opływających ten ogród. Dwie z nich są jednoznacznie określone: Tygrys i Eufrat. Wspomniany jest też kraj Kusz, czyli Etiopia. Na podstawie tych danych próbuje się lokalizować położenie ogrodu Eden, przy czym najczęściej wskazuje się na Mezopotamię.

Motyw Edenu zestawia się również z mitologią sumeryjską, mówiącą o kraju Dilmun, miejscu szczęśliwego życia bóstw oraz konfliktu zaistniałego między nimi. Jeśli autor biblijny znał to opowiadanie i traktował je jako jedną z opowieści o początkach świata, to nadał mu własną interpretację: Eden jest darem Boga dla człowieka, jego utrata zaś wynika ze wzgardzenia przez człowieka Bożym przykazaniem. Stąd w zakończeniu opowieści „ogród Eden” stał się miejscem utraconym, którego człowiek sam z siebie, bez pomocy Boga, nie może odzyskać.

Po raz kolejny Eden pojawia się w Księdze Ezechiela, we fragmencie 28, 11-19, w lamentacji nad upadkiem króla Tyru. Tu „ogród Eden” oznacza utraconą wspaniałość, gdy król z powodu swojej pychy został strącony ze świętej góry Bożej. Poza odniesieniem do historii interpretatorzy wiążą ten tekst z aluzją do upadku pierwszego człowieka, bazując na wspomnieniu o zgromadzonym w Edenie bogactwie szlachetnych kamieni (por. Ez 28, 13), lub ze strąceniem zbuntowanego anioła. W obu przypadkach ogród Eden jest obrazem utraconych bliskości i zażyłości z Bogiem oraz stanu szczęścia.

Do motywu ogrodu Eden prorok Ezechiel wraca w rozdziale 30., mówiąc o wspaniałym cedrze, któremu piękna zazdrościły wszystkie drzewa z Edenu. Ten cedr jednak został strącony do Szeolu. Zakończenie tekstu (w. 18) wskazuje, że cedr oznacza faraona, znak sprzeciwu wobec Boga, a drzewa Edenu to narody świata. W tekstach Księgi Ezechiela – 36, 35 oraz Księgi Izajasza – 51, 3 określenie „ogród Eden” jest łączone z przywróceniem dawnej świetności powracającemu z wygnania babilońskiego Izraelowi. Prorok Joel zaś zapowiada dramatyczne wydarzenia związane z nadejściem Dnia Pańskiego, które określa jako obrócenie ogrodu Eden w pustynię, odnosząc ten zwrot do ziemskiego dobrobytu (por. Jl 2, 3).