Radość miłości przeżywana w rodzinach jest także radością Kościoła” – to pierwsze zdanie adhortacji zdaje się dotykać sedna sprawy w niej poruszonej: Kościół „stoi” siłą należących doń rodzin, jeśli panuje w nich miłość. Papież wyraża przekonanie, że dokument wydany w Roku Świętym Miłosierdzia „pobudzi rodziny chrześcijańskie do poszanowania darów małżeństwa i rodziny oraz utrzymania silnych więzów miłości, a także doda wszystkim odwagi, by byli znakami miłosierdzia i bliskości tam, gdzie życie rodzinne nie jest urzeczywistniane w sposób doskonały lub nie rozwija się w pokoju i radości” (p. 5).

Analiza dokumentu pozwala wyodrębnić dwa podstawowe wątki. Rozdziały: 1. „W świetle Słowa”; 2. „Rzeczywistość rodzin i wyzwania”; 3. „Spojrzenie skierowane na Jezusa: powołanie rodziny”; 4. „Miłość w małżeństwie”; 5. „Miłość, która staje się owocna”; 6. „Niektóre perspektywy duszpasterskie” (z wyj. podrozdziału 5.: „Towarzyszyć po rozpadzie i rozwodzie”); 7. „Umocnić wychowanie dzieci”; 9. „Duchowość małżeńska i rodzinna” – stanowią segment poświęcony różnorodnym kwestiom małżeństwa i rodziny. Natomiast współbrzmiące ze sobą: podrozdział 5. rozdziału 6. i rozdział 8. („Towarzyszyć, rozpoznać i włączyć to, co kruche”) odnoszą się do sytuacji związków tzw. nieregularnych.

Pierwszy wątek rozpoczyna refleksja biblijna ukazująca małżeństwo i rodzinę w Starym Testamencie i nauczaniu Jezusa. Opierając się głównie na relacjach końcowych obu ostatnich synodów biskupów, Papież pochyla się następnie nad sytuacją współczesnej rodziny, sygnalizuje stojące przed nią wyzwania, które stanowią: migracja, ideologia gender, kultura antynatalna, nowe techniki prokreacji, brak mieszkań i pracy, pornografia, wykorzystywanie nieletnich, przekształcanie się relacji miłości w panowanie, przemoc wobec kobiet czy dekonstrukcja prawna rodziny. Jednocześ nie z uznaniem wyznaje, że wiele rodzin, które wcale nie uważają się za doskonałe, żyje w miłości. Ukazując zaś powołanie rodziny, przypomina niektóre elementy nauczania Kościoła o małżeństwie i rodzinie, dotyczące nierozerwalności, sakramentalności czy celów małżeństwa (odwołuje się m.in. do nauczania Jana Pawła II). Ze szczególną mocą zdaje się wybrzmiewać stwierdzenie: „Nierozerwalności małżeństwa («Co więc Bóg złączył, niech człowiek nie rozdziela», Mt 19, 6) nie należy rozumieć jako «jarzmo» nałożone na ludzi, ale jako «dar» udzielony osobom złączonym w małżeństwie” (p. 62). Papież dodaje, że małżeństwo jest powołaniem, gdyż stanowi odpowiedź na specyficzne wezwanie do przeżywania miłości małżeńskiej jako znaku miłości między Chrystusem a Kościołem.

Głównym tematem tej części dokumentu jest miłość małżeńska. Papież rozpoczyna od „Hymnu o miłości” św. Pawła i prezentuje bogatą egzegezę tego urzekającego tekstu. A wyraziwszy zachwyt nad pięknem miłości małżeńskiej otwartej na płodność, zauważa, że oprócz miłości, która jednoczy nas z Bogiem, jest ona „największą przyjaźnią”. W przedmiocie wychowania dzieci zwraca natomiast uwagę na formację etyczną, znaczenie sankcji, edukację seksualną, przekazywanie wiary, a bardziej ogólnie – na życie rodzinne jako kontekst wychowawczy.

Gdy chodzi o niektóre perspektywy duszpasterskie, to wskazano w adhortacji na: potrzebę głoszenia ewangelii rodziny, właściwe przygotowanie do małżeństwa, towarzyszenie małżonkom w pierwszych latach wspólnoty, przezwyciężanie kryzysów, niepokojów i trudności małżeńskich, sytuacje prawnie skomplikowane (m.in. w zakresie małżeństw mieszanych) oraz umiejętne przeżywanie w rodzinie śmierci.

Co się tyczy wreszcie duchowości małżeńskiej i rodzinnej, Papież stwierdza m.in.: „dobrze przeżywana komunia rodzinna jest prawdziwą drogą do świętości w życiu codziennym i (…) środkiem wewnętrznego zjednoczenia z Bogiem” (p. 316).