Spotkanie, które miało miejsce 16 lipca br. w Regionalnym Ośrodku Kultury w Częstochowie, miało na celu nie tylko prezentację wyników badań, omówienie projektu Jurajscy Rzecznicy Praw Osób Starszych, ale także dyskusję nad zadaniami polityki społecznej wobec osób starszych w środowisku wiejskim. – Polityka społeczna wymaga twardych faktów, aby przeciwdziałać wykluczeniu i marginalizacji seniorów z życia społecznego – podkreśla Ryszard Majer. Temu służy publikacja: „Starość w podczęstochowskiej wsi. Uwarunkowania – jakość życia – sieć wsparcia”.

Społeczeństwo się starzeje

Jednym z faktów jest to, że mamy do czynienia ze starzeniem się społeczeństwa. Nie tylko Częstochowa się wyludnia. Obecnie mieszka tu 228 tys. mieszkańców. Przewiduje się, że w roku 2040 liczba mieszkańców spadnie do 170-180 tys. To samo dzieje się na wsiach w obrębie Częstochowy. W ciągu najbliższych lat starzejąca się populacja podczęstochowskiej wsi nie tylko wzrośnie liczebnie, ale poprzez wydłużający się okres życia będzie coraz starsza. Wydłużenie średniej długości życia oraz spadek dzietności prowadzą z kolei do odwracania piramidy demograficznej, prowadzącej do sytuacji, w której czwórka dziadków będzie miała jednego wnuczka bądź wnuczkę.

Co to oznacza? W środowiskach lokalnych powinny jak najszybciej nastąpić zmiany, aby poprawić jakość życia seniorów w środowisku wiejskim, które oferuje trudniejsze warunki życia z niższym poziomem satysfakcji życiowej niż w miastach. Dotyczy to przede wszystkim opieki nad starszym człowiekiem – ze strony pomocy społecznej, jak i jakości oraz dostępu do placówek medycznych. Ta pomoc powinna dotyczyć też aktywizacji seniorów – ich uczestniczenia w wydarzeniach kulturalnych, rekreacyjnych, spotkaniach środowiska lokalnego. Jest to ogromnie ważne dla zdrowia psychicznego starszego człowieka, który też ma prawo radośnie, z poczuciem satysfakcji, przeżyć ten okres swojego życia.

Aktywizacja seniorów

Badania pokazały, że seniorzy na wsi najczęściej spędzają wolny czas, oglądając telewizję bądź słuchając radia. Dużą rolę w aktywizacji ludzi na wsi spełniają parafie. Aktywność religijna i życie duchowe mają ogromne znaczenie dla samopoczucia psychicznego i fizycznego seniorów. Kościół jest nie tylko miejscem pociechy duchowej, ale także miejscem spotkań ze wspólnotą parafialną. Dla seniorów ważną rolę odgrywają także lokalne organizacje, np. Ochotnicze Straże Pożarne i Koła Gospodyń Wiejskich. Na uwagę zasługuje udział placówek oświatowych – szkół, przedszkoli, co jest rzadko spotykane w mieście, w organizacji spotkań dla babć i dziadków oraz wielu imprez uczących miłości i szacunku do osób w starszym wieku.

Aktywizacja seniorów to pole do popisu dla Gminnych Ośrodków Kultury, które zazwyczaj swoją ofertę kierują do dzieci i młodzieży. Zauważa się jednak większą potrzebę organizacji i instytucji aktywizujących seniorów w środowisku wiejskim. W tej kwestii w podczęstochowskich miejscowościach jest jeszcze dużo do zrobienia. Nie tylko potrzebne są więc drogi, wodociągi, ale potrzebny jest kapitał społeczny, aby ludziom lepiej się żyło.

Pielęgnowanie szacunku do osób starszych, dbanie o ich interesy i jakość ich życia leżą w interesie narodu – takie sformułowanie padło podczas dyskusji. Seniorzy przekazują tradycje, uczą religijności, patriotyzmu, często są wychowawcami swoich wnuków. Dzięki nim młodzi oswajają się z chorobą, śmiercią, uczą się pomagania innym. Niezmiernie ważna jest więc edukacja od najmłodszych lat i uwrażliwianie, m.in. poprzez kulturę, na potrzeby bliskich i przywrócenie osobom starszym należnego im autorytetu.